Showing Page:
1/9
ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ
ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ
Κεσσίδης Ιάκωβος
Διεθνές Πανεπιστήμιο της
Ελλάδος Τμήμα Μηχανικών
Πληροφορικής και
Ηλεκτρονικών Συστημάτων
Θεσσαλονίκη, Ελλάδα
spekg4@gmail.com
Κρούσιαρλης Γρηγόρης
Διεθνές Πανεπιστήμιο της
Ελλάδος Τμήμα Μηχανικών
Πληροφορικής και
Ηλεκτρονικών Συστημάτων.
Θεσσαλονίκη, Ελλάδα
gkrousia@gmail.com
Οικονόμου Θωμάς
Διεθνές Πανεπιστήμιο της
Ελλάδος Τμήμα Μηχανικών
Πληροφορικής και
Ηλεκτρονικών Συστημάτων
Θεσσαλονίκη, Ελλάδα
thomasoikonomou@yahoo.com
ABSTRACT
Μια βιβλιοθήκη είναι μια συλλογή οργανωμένων
πληροφοριών και πόρων που καθίστανται προσιτά σε μια
καλά καθορισμένη κοινότητα ανθρώπων, για δανεισμό ,
τοπική προβολή-ανάγνωση- χρήση , ή για λόγους της
αναφοράς. Η συλλογή των πόρων και των πληροφοριών
παρέχεται σε ψηφιακή ή φυσική μορφή σε ένα κτίριο /
δωμάτιο ή σε έναν εικονικό χώρο ή και στα δύο. Οι πόροι
και οι συλλογές της Βιβλιοθήκης μπορούν να
περιλαμβάνουν εφημερίδες, βιβλία, ταινίες, εκτυπώσεις,
χάρτες, CD, ταινίες, βιντεοκασέτες, μικροσκόπια, βάση
δεδομένων κλπ.
Ο κύριος στόχος αυτού του συστήματος είναι να
αναπτύξει ένα νέο προγραμματισμένο σύστημα που θα
μεταφέρει μια διαρκή λύση στις χειρωνακτικές
λειτουργίες της βάσης και θα διαθέτει ένα κανάλι μέσω
του οποίου το προσωπικό θα μπορεί να διατηρεί εύκολα
το αρχείο και οι πελάτες θα έχουν πρόσβαση στις
πληροφορίες σχετικά με τη βιβλιοθήκη σε οποιοδήποτε
σημείο μπορεί να βρεθούν. Το Σύστημα Διαχείρισης
Βιβλιοθήκης επιτρέπει στο χρήστη να αποθηκεύει τα
στοιχεία του βιβλίου και τα στοιχεία του πελάτη. Το
σύστημα είναι αρκετά ισχυρό ώστε να αντέχει σε
κατασταλτικές ετήσιες λειτουργίες υπό συνθήκες όπου
η βάση δεδομένων διατηρείται και εκκαθαρίζεται σε ένα
συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Η εφαρμογή του
συστήματος στην οργάνωση θα μειώσει σημαντικά την
εισαγωγή δεδομένων, το χρόνο και θα παρέχει επίσης
εύκολα υπολογισμένες αναφορές.
Έτσι παρακολουθεί όλες τις πληροφορίες σχετικά
με τα βιβλία στη βιβλιοθήκη, τις λεπτομέρειες τους, την
κατάστασή τους και τον συνολικό αριθμό των βιβλίων
που είναι διαθέσιμα στη Βιβλιοθήκη. Ο χρήστης μπορεί
να εντοπίσει εύκολα σε αυτό το αυτοματοποιημένο
σύστημα τις πληροφορίες που αναζητεί αντί να
χρησιμοποιήσει το σύστημα χειροκίνητης γραφής. Το
σύστημα περιέχει μια βάση δεδομένων όπου όλες οι
πληροφορίες αποθηκεύονται με ασφάλεια.
Keywords
Βιβλιοθήκη, Protégé, SPARQL
Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΣ - ΘΕΩΡΙΑ
Αντικείμενο της εργασίας αυτής , είναι η υλοποίηση
μίας οντολογίας . Πιο συγκεκριμένα , η μοντελοποίηση
ενός συστήματος διαχείρισης μίας βιβλιοθήκης ενός
πανεπιστημίου . Κληθήκαμε να μοντελοποιήσουμε τις
οντότητες και τις συσχετίσεις της δομής μίας
πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης.
Η εργαστηριακή διαδικασία βασίστηκε στα tutorials
του Manchester University, “A Practical
Guide To Building OWL Ontologies Using Protégé
and CO-ODE Tools, Edition 1.3” και
“Manchester Family History Advanced OWL
Tutorial, Edition 1.0 καθώς και στην άσκηση που
εκτελέσαμε στο εργαστήριο στα πλαίσια του μαθήματος
Σημασιολογικός Ιστός στην ενότητα «Αποθήκες
δεδομένων και εξόρυξη πληροφορίας» με τον καθηγητή
Παναγιώτη Αδαμίδη.
Για την δημιουργία της οντολογίας μας , καθώς δεν
γνωρίζαμε σχετικά με την δομή μιας πανεπιστημιακής
βιβλιοθήκης, ανατρέξαμε για πληροφορίες στις
ιστοσελίδες γνωστών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Έτσι ,οι
δύο κυριότερες πηγές από τις οποίες αντλήσαμε
πληροφορίες σχετικά με την δομή ,το πλήθος και την
πολυπλοκότητα του συστήματος μας ήταν η βιβλιοθήκη
του Α.Τ.Ε.Ι ( Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό
Ίδρυμα ) Θεσσαλονίκης καθώς και του Α.Π.Θ (
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης).
Εξετάσαμε αρχικά τα τμήματα που αυτές
περιλαμβάνουν ,τοπογραφικά μιλώντας , και είδαμε πως
παρουσιάζουν κάποιες ομοιότητες. Έτσι πέρα από την
πληθώρα των βιβλίων , περιοδικών και εγγράφων που
βρίσκονται στα ράφια ή σε θήκες, και στα δύο κτίρια των
βιβλιοθηκών αυτών. υπάρχουν επίσης , αναγνωστήρια,
νησίδες Η/Υ, νησίδα φωτοτυπικών μηχανημάτων για
εκτυπώσεις και ψηφιοποίηση εγγράφων, και φυσικά ένα
μεγάλο γκισέ info desk, συνήθως στην είσοδο όπου
συνήθως εκεί εξυπηρετούνται οι χρήστες –πελάτες της
βιβλιοθήκης ,κ.α.
Έτσι ,θέλοντας να αποφύγουμε πολυπλοκότερες
δομές ,αποφασίσαμε να συμπεριλάβουμε στην οντολογία
μας αυτά τα τέσσερα τμήματα. καθώς ήταν κοινά στις
δύο βιβλιοθήκες. Δηλαδή ,αρχικά ,το αναγνωστήριο,
Showing Page:
2/9
έναν χώρο μελέτης μέσα στην βιβλιοθήκη. Οι επισκέπτες
της βιβλιοθήκης θα μπορούν να πηγαίνουν εκεί για να
διαβάσουν δικά τους έντυπα ή έγγραφα από τα ράφια της
βιβλιοθήκης- για αυτήν την διαδικασία δεν θα απαιτείται
δανεισμός εφόσον τα άτομα τα τοποθετούν αμέσως μετά
την χρήση τους ,πίσω στην θέση από όπου τα πήραν.
Στην συνέχεια, την νησίδα ηλεκτρονικών
υπολογιστών, δηλαδή έναν χώρο όπου υπάρχουν
μηχανήματα ηλεκτρονικών υπολογιστών για χρήση από
τους επισκέπτες- φοιτητές, εκπαιδευτικό προσωπικό,
διοικητικό προσωπικό αλλά ακόμα και εξωτερικούς
χρήστες. Βασικός σκοπός του τμήματος αυτού είναι η
παροχή ελεύθερης πρόσβασης μέσω των ηλεκτρονικών
υπολογιστών για βιβλιογραφική αναζήτηση στις
ηλεκτρονικές πηγές της βιβλιοθήκης αλλά και στο
διαδίκτυο σε όσους θέλουν να επιτελέσουν ερευνητικό ή
διδακτικό έργο. Στην νησίδα δίνεται η δυνατότητα για
χρήση εφαρμογών επεξεργασίας κειμένου( εφαρμογών
γραφείου π.χ Open Office), χρήση του internet (web &
email κλπ), χρήση Multimedia εφαρμογών και εγγραφή
CD-DVD, πρόσβαση στον online κατάλογο της
βιβλιοθήκης, ή δυνατότητα εκπόνησης και συγγραφής
μεμονωμένης εργασίας (π.χ. προπτυχιακές, πτυχιακές,
μεταπτυχιακές εργασίες ,έρευνα).
Το επόμενο τμήμα αφορά τις εκτυπώσεις
,φωτοτυπίες και την ψηφιοποίηση σπάνιων βιβλίων. Οι
χρήστες των υπηρεσιών της βιβλιοθήκης έχουν το
δικαίωμα της αναπαραγωγής υλικού, σεβόμενοι απόλυτα
τους κανονισμούς λειτουργίας της βιβλιοθήκης και τις
ισχύουσες νομοθεσίες σχετικά με την προστασία των
πνευματικών δικαιωμάτων. Συγκεκριμένα , θα υπάρχουν
φωτοτυπικά μηχανήματα τα οποία διαθέτουν
καρτοδέκτη. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να
προμηθευτούν κάρτες φωτοτυπιών από το προσωπικό της
βιβλιοθήκης που βρίσκεται στο info desk. Θα πληρώνουν
το αντίτιμο της κάρτας για τον αντίστοιχο αριθμό
φωτοτυπιών- εκτυπώσεων (π.χ. 1,50$ για 25 σελίδες,
2,00$ για 50 σελίδες κ.λπ.) .Πέρα από τα φωτοτυπικά
μηχανήματα ,στον ίδιο χώρο ,η βιβλιοθήκη διαθέτει και
μηχανήματα ψηφιοποίησης εγγράφων της βιβλιοθήκης,
δηλαδή μηχανήματα σάρωσης. Παρέχεται η δυνατότητα
ψηφιοποίησης τεκμηρίων που εντάσσονται στις
ελεύθερες συλλογές ( δηλαδή των εγγράφων που είναι
δυνατόν να δανειστεί κανείς) αλλά και μέρους τεκμηρίων
που εντάσσονται στις σπάνιες και κλειστές συλλογές της
βιβλιοθήκης (δηλαδή των εγγράφων που δεν είναι δυνατό
να δανειστεί κανείς). Ο ενδιαφερόμενος απαιτείται να
υποβάλλει αίτηση προς την επιτροπή της διεύθυνσης της
βιβλιοθήκης. Η ψηφιοποίηση πραγματοποιείται μετά την
έγκριση της διεύθυνσης της βιβλιοθήκης. Μαζί με τα
απαραίτητα δικαιολογητικά της έγκρισης , και εδώ
υπάρχει χρέωση για την υπηρεσία. Αυτή καθορίζεται με
βάση την παλαιότητα του τεκμηρίου( έτος έκδοσης)
(π.χ.1970-1980 0,20$ ανά λήψη κλπ). Οι ενδιαφερόμενοι
θα μπορούν είτε να λάβουν τα ψηφιοποιημένα τεκμήρια
σε έντυπη μορφή από αυτό το τμήμα είτε σε μορφή DVD
/ CD-ROM (με διαφορετική χρέωση ,π.χ. 2,00$) από το
τμήμα Ηλεκτρονικών Υπολογιστών που αναφέραμε πριν.
Τέλος , ίσως το πιο σημαντικό τμήμα που
συμπεριλάβαμε στην δομή της οντολογίας μας, αυτό του
κεντρικού γκισέ Info desk. Εκεί θα βρίσκονται οι
βιβλιοθηκονόμοι, οι άνθρωποι δηλαδή που θα
εξυπηρετούν τους επισκέπτες της βιβλιοθήκης σχετικά με
τα βιβλία. Το τηλέφωνο και το email της βιβλιοθήκης
απαντώνται από αυτούς σε αυτόν τον χώρο. Απορίες
σχετικά με βιβλία για την διαθεσιμότητα τους μπορούν
να ερωτηθούν εδώ. Επίσης οι διαδικασίες των
κρατήσεων και των δανεισμών θα περνούν από εδώ και
μόνο. Τέλος, οι χρεώσεις και τα δικαιολογητικά που
αναφέραμε σε σχέση με το τμήμα των εκτυπώσεων και
της ψηφιοποίησης θα λαμβάνουν χώρα εδώ, δηλαδή εδώ
θα πληρώνεται το αντίστοιχο αντίτιμο για τις φωτοτυπίες
και θα παρέχεται ο αντίστοιχος καρτοδέκτης ,αλλά και θα
γίνονται οι αιτήσεις για ψηφιοποίηση και θα παρέχονται
τα αντίστοιχα δικαιολογητικά.
Αφού αναλύσαμε τα διάφορα τμήματα που
αποφασίσαμε πως θα συμπεριλάβουμε ,μας προέκυψε η
ανάγκη ,για την ένταξη κάποιων υπηρεσιών σχετικά με τα
βιβλία, στην μοντελοποίηση. Έτσι ,συνεχίζοντας από το
τμήμα του info desk όπου θα λαμβάνουν χώρα οι
υπηρεσίες δανεισμού ,κρατήσεων και διαθεσιμότητας.
Σχετικά με την υπηρεσία διαθεσιμότητας, κρίνουμε πως
δεν είναι απαραίτητο να επεκταθούμε και άλλο, καθώς
έχουμε ήδη αναφέρει πως θα εκτελείται - ο χρήστης θα
ζητά πληροφορίες από τους βιβλιοθηκονόμους στο info
desk ,αυτοί θα ελέγχουν το σύστημα-βάση και θα του
απαντούν αναλόγως. Όσον αφορά την διαδικασία των
κρατήσεων, η βιβλιοθήκη προσφέρει την δυνατότητα
κράτησης ενός βιβλίου όταν αυτό είναι ήδη δανεισμένο.
Οι χρήστες μπορούν να απευθύνονται στην βιβλιοθήκη
για να αιτηθούν την κράτηση ενός βιβλίου- εγγράφου που
είναι ήδη δανεισμένο. Με την επιστροφή του ειδοποιείται
ο ενδιαφερόμενος χρήστης τηλεφωνικά είτε μέσω
ηλεκτρονικού ταχυδρομείου για να παραλάβει το βιβλίο.
Εάν ο ενδιαφερόμενος δεν προσέλθει μέσα σε (4) ημέρες
από την ημερομηνία κράτησης, η κράτηση ακυρώνεται
και το βιβλίο αποδεσμεύεται, επιστρέφει στο ράφι του για
τον επόμενο ενδεχόμενο ενδιαφερόμενο. Τέλος , η
πολυπλοκότερη ίσως υπηρεσία της βιβλιοθήκης, αυτή
του δανεισμού. Δικαίωμα του δανεισμού έχουν όλοι οι
εγγεγραμμένοι χρήστες στην πανεπιστημιακή βιβλιοθήκη,
δηλαδή οι φοιτητές του πανεπιστημίου ( προπτυχιακοί ,
μεταπτυχιακοί κλπ) ,οι καθηγητές που διδάσκουν στα
διάφορα τμήματα του πανεπιστημίου , αλλά και το
προσωπικό που εργάζεται στην βιβλιοθήκη. Σημειώνεται
ότι δεν είναι όλα τα βιβλία δανειζόμενα. Για παράδειγμα
πληροφοριακά βιβλία όπως λεξικά ,εγκυκλοπαίδειες ,
βιβλία σε κλειστές συλλογές δεν δανείζονται. Γενικότερα
οι διδακτορικές διατριβές ανήκουν σε κλειστές συλλογές
και είναι εξίσου μη- δανειζόμενα. Ωστόσο στην δική μας
μοντελοποίηση για λόγους ευκολίας αποφασίσαμε πως
θα τις θεωρούμε δανειζόμενες η αναφορά τους και η
δημιουργία individuals για αυτές ήταν κάτι που απαιτεί
Showing Page:
3/9
χρόνο και χώρο και σε περίπτωση που θα τις θεωρούσαμε
μη- δανειζόμενες θα είχαν απλώς διακοσμητικό ρόλο σε
αυτό που προσπαθήσαμε να κάνουμε, για αυτό και τις
παρουσιάζουμε σαν δανειζόμενο είδος προκείμενου να
φανούν χρήσιμες σε αυτό το μοντέλο. Έτσι, το
παρουσιάζουμε ως εξής, πως δηλαδή για τις διατριβές η
δυνατότητα δανεισμού ποικίλει ανάλογα με την συλλογή
στην οποία ανήκουν (συλλογή εύδοξος, συλλογή
περιορισμένου δανεισμού, συλλογή ξένων διατριβών )
και υποθέτουμε πως η συλλογή ξένων διατριβών είναι
ελεύθερη για δανεισμό, με διαδικασία όμοια με αυτή των
βιβλίων. Αφού λοιπόν κάποιος δανείζεται ( ημερομηνία
δανεισμού) κάποιο έγγραφο από την βιβλιοθήκη, θα
πρέπει και να το επιστρέψει εντός των χρονικών ορίων
που καθορίζονται από την διοίκηση της βιβλιοθήκης (π.χ.
20 ημέρες). Τα βιβλία επιστρέφονται (ημερομηνία
επιστροφής )στην βιβλιοθήκη η οποία έκανε τον
δανεισμό μέχρι και την ημερομηνία η οποία ορίζεται
κατά τον δανεισμό( προθεσμία). Την παρακολούθηση της
δανειστικής κατάστασης στο σύνολό της, αλλά και την
ευθύνη για τη συνέπεια των χρηστών έχει η βιβλιοθήκη
από την οποία έγινε ο δανεισμός. Ο χρόνος δανεισμού
μπορεί να ανανεωθεί από τους χρήστες μετά από
επικοινωνία με το προσωπικό της βιβλιοθήκης από όπου
δανείστηκαν το υλικό.
Αφού καταλήξαμε στα τμήματα και ποιες υπηρεσίες
θα έχουν αυτά ,συνειδητοποιήσαμε πως δεν έχουμε
εξετάσει τις περιπτώσεις των εργαζομένων της
βιβλιοθήκης, δηλαδή το προσωπικό που εξυπηρετεί τους
επισκέπτες-χρήστες. Έτσι πέρα από τον βασικό
βιβλιοθηκονόμο θα βρίσκεται στο info desk, ο οποίος θα
εκτελεί χρέη βιβλιοθηκονόμου αλλά θα εκπροσωπεί και
την διεύθυνση της βιβλιοθήκης, μαζί του θα υπάρχει και
ο βιβλιοθηκονόμος β’, δηλαδή ο βοηθός του βασικού
βιβλιοθηκονόμου ο οποίος θα εκτελεί τα αντίστοιχα χρέη,
δηλαδή τις υπηρεσίες που αναφέραμε προηγουμένως που
θα λαμβάνουν χώρα στο info desk. Στο αναγνωστήριο θα
εργάζεται ένας βιβλιοθηκάριος ,ο οποίος θα εκτελεί χρέη
«φρουρού» αφού θα είναι υπεύθυνος για την διατήρηση
της ησυχίας αλλά και την φύλαξη των εγγράφων που
δανείζονται προσωρινά οι επισκέπτες της βιβλιοθήκης για
να διαβάσουν στον χώρο της. Αυτός δηλαδή θα προσέχει
μην φύγει κάποιο βιβλίο από τον χώρο της βιβλιοθήκης
με παράνομο τρόπο αλλά και θα προσέχει τα βιβλία από
τυχόν ανεύθυνες συμπεριφορές των επισκεπτών και θα τα
επανατοποθετεί στην θέση τους όταν τελειώσουν με
αυτά. Στον χώρο των φωτοτυπικών μηχανημάτων θα
εργάζεται ένας επιστάτης , ο οποίος θα είναι υπεύθυνος
για την ομαλή λειτουργία τους, την βοήθεια των χρηστών
καθώς και τον έλεγχο των καρτοδεκτών που θα
παρέχονται στους χρήστες από το info desk.Τέλος στον
χώρο με τα μηχανήματα των ηλεκτρονικών υπολογιστών
,θα εργάζεται ένας τεχνικός με γνώσεις πληροφορικής ο
οποίος θα είναι υπεύθυνος για θέματα που θα αφορούν τα
μηχανήματα και τις συνδέσεις της βιβλιοθήκης, αυτός θα
συντηρεί την βάση τις βιβλιοθήκης ,θα βοηθά τους
χρήστες σε περίπτωση που αντιμετωπίζουν δυσκολίες
και προβλήματα με τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές
αλλά και θα συνεργάζεται με το τμήμα εκτυπώσεων-
ψηφιοποίησης σε περίπτωση που κάποιος ζητά την
ψηφιοποίηση σε μορφή CD- ROM/DVD ,θα την εκτελεί
αυτός την εγγραφή.
Τέλος σκεφτήκαμε πως πέρα από τα προφανή άτομα
και χώρους σε μια βιβλιοθήκη , υπάρχουν και τα
περιεχόμενα των βιβλίων και οι πληροφορίες που
αφορούν αυτά. Δηλαδή οι συγγραφείς που τα έχουν
γράψει αλλά και ένα πολύ σημαντικό κομμάτι των
βιβλιοθηκών, η ταξινόμηση τους , η οργάνωση των
βιβλίων δηλαδή με βάση κάποια από τις λεπτομέρειες
τους ( τίτλο, συγγραφέα, είδος, κατηγορία). Εμείς,
θελήσαμε να διαχωρίσουμε τα βιβλία σε κατηγορίες .
ΕΡΓΑΛΕΙΟ - PROTÉGÉ
Για την υλοποίηση της οντολογίας μας
χρησιμοποιήσαμε το Protégé
(https://protege.stanford.edu/ ) .Πρόκειται για έναν open-
source ontology editor με
γραφικό περιβάλλον για τη δημιουργία οντολογιών. Έχει
δημιουργηθεί στο Stanford Center
for Biomedical Informatics Research του Stanford
University. Μπορεί κάποιος να το
κατεβάσει δωρεάν από:
https://protege.stanford.edu/download/protege/4.3/installa
nywhere/Web_Installers/
Κατεβάσαμε την έκδοση που περιέχει java και κατά την
εγκατάσταση χρησιμοποιήσαμε αυτήν.
Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΣ – ΠΡΑΞΗ
Αφού κάναμε έρευνα , εξετάσαμε τα περιεχόμενα
μιας βιβλιοθήκης και αποφασίσαμε τι θα
χρησιμοποιήσουμε στην οντολογία μας
χρησιμοποιήσαμε το Protégé για την υλοποίηση της και
στην εικόνα 1 ,φαίνεται το σχήμα της ιεραρχίας (
ταξινομίας της οντολογίας που δημιουργήσαμε.
Εικόνα 1. Η πλήρης ιεραρχία της οντολογίας Library
Showing Page:
4/9
Αρχικά , δημιουργήσαμε την πρώτη μας τάξη , την
Library , δηλαδή την τάξη DomainEntity. Αυτή η τάξη
ουσιαστικά είναι η superclass του domain ( πεδίου
ορισμού) του πληροφοριακού συστήματος μας.
Στην συνέχεια δημιουργήσαμε μια subclass της
DomainEntity , την Author. H Author είναι η τάξη που
περιγράφει όλα τα στιγμιότυπα των συγγραφέων που θα
καταχωρήσουμε στην knowledge base μας- oουσιαστικά
τα ονόματα των ατόμων που υπογράφουν τα βιβλία και
τις διατριβές.
Με τον ίδιο τρόπο, δημιουργήσαμε και άλλες
subclasses της DomainEntity:
[1] Την υποκλάση Book η οποία περιγράφει όλα τα
στιγμιότυπα των βιβλίων της βιβλιοθήκης , στην
οποία θα καταχωρήσουμε τα ονόματα τους
καθώς και τις διάφορες λεπτομέρειες τους.
[2] Την subclass Department η οποία περιγράφει
όλα τα στιγμιότυπα των τμημάτων του χώρου
της βιβλιοθήκης.
[3] Την υποκλάση Info η οποία περιγράφει όλα τα
στιγμιότυπα των πληροφοριών όλων των
στιγμιότυπων που αφορούν φυσικά άτομα , είτε
αυτά είναι εργαζόμενοι στην βιβλιοθήκη είτε
είναι απλώς τα άτομα που επισκέπτονται την
βιβλιοθήκη και χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες που
αυτή προσφέρει.
[4] Στην συνέχεια την subclass Service η οποία
περιγράφει όλα τα στιγμιότυπα που αφορούν τις
υπηρεσίες που παρέχει η βιβλιοθήκη στους
χρήστες της.
[5] Η υποκλάση Staff η οποία περιγράφει όλα τα
στιγμιότυπα που αφορούν τους ανθρώπους που
εργάζονται στα διάφορα τμήματα τις
βιβλιοθήκης και εξυπηρετούν τους χρήστες της
βιβλιοθήκης.
[6] Η subclass Thesis η οποία περιγράφει όλα τα
στιγμιότυπα που αφορούν τις διατριβές που είναι
καταχωρημένες στην βιβλιοθήκη καθώς και τις
λεπτομέρειες που τις αφορούν.
[7] Την υποκλάση User , και περιγράφει τις
λεπτομέρειες των χρηστών της βιβλιοθήκης. θα
έλεγε κανείς πως είναι ίδιες αφού όντως
μοιάζουν. Στην πραγματικότητα περιγράφει όλα
τα στιγμιότυπα που αφορούν τους ανθρώπους
που έχουν δικαίωμα χρήσης των υπηρεσιών της
βιβλιοθήκης ,πέρα από τους υπαλλήλους της
ίδιας της βιβλιοθήκης που προφανώς και έχουν
εξίσου δικαίωμα χρήσης των υπηρεσιών της..
Οχτώ στο σύνολο τα βασικά subclasses μας.
Ωστόσο πέρα από αυτά ,έχουμε εντάξει και ορισμένα
subclasses των βασικών υποκλάσεων. Έτσι έχουμε:
[1] Την υποκλάση Category, η οποία είναι
subclass της υποκλάσης Book, αυτή θα
περιγράφει τις κατηγορίες στις οποίες
μπορούμε να ταξινομήσουμε τα βιβλία , με
βάση το πεδίο με το οποίο ασχολούνται.
[2] Τις Info_Desk , PC_Dep ,
Print_Service_Dep και
Reading_Hall_Dep , υποκλάσεις της
υποκλάσης Department, οι οποίες
περιγράφουν τα διάφορα τμήματα του
χώρου της βιβλιοθήκης –κεντρικό γκισέ για
πληροφορίες, νησίδα ηλεκτρονικών
υπολογιστών, χώρος εκτυπώσεων και
ψηφιοποίησης, αναγνωστήριο- στα οποία
εργάζονται και υπάλληλοι.
[3] Τις Contact_Num , Name και Address ,
υποκλάσεις της υποκλάσης Info,οι οποίες
περιγράφουν τα διάφορα στοιχεία –αριθμός
τηλεφώνου ,όνομα και διεύθυνση- των
φυσικών προσώπων που αφορούν την
βιβλιοθήκη είτε αυτά είναι εργαζόμενοι σε
αυτήν είτε είναι χρήστες των υπηρεσιών που
αυτή προσφέρει.
[4] Τις Availability_Serv , Lending_Serv ,
Reservation_Serv , υποκλάσεις της
υποκλάσης Service,οι οποίες περιγράφουν
κάποιες από τις διάφορες υπηρεσίες
Υπηρεσία Δανεισμού, Υπηρεσία Κράτησης,
Έλεγχος Διαθεσιμότητας- που παρέχει η
βιβλιοθήκη στους χρήστες της και
σχετίζονται κυρίως με το τμήμα του
κεντρικού γκισέ Info_Desk.
[5] Τις Librarian_Assistant, Librarian,
PC_Technician , Print_Service_Manager
, Reading_Hall_Guard , υποκλάσεις της
υποκλάσης Staff, οι οποίες περιγράφουν
τους διάφορους τύπους εργαζομένων
Showing Page:
5/9
Βιβλιοθηκονόμος Α’, Βιβλιοθηκονόμος Β’,
Τεχνικός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών ,
Επιστάτης τμήματος Εκτυπώσεων και
Ψηφιοποίησης , επιστάτης του
Αναγνωστηρίου- των τμημάτων της
βιβλιοθήκης
[6] Τις Student και Teacher, υποκλάσεις της
υποκλάσης User , οι οποίες περιγράφουν τα
άτομα που μπορούν να χρησιμοποιούν τις
υπηρεσίες της βιβλιοθήκης πέρα από τους
εργαζόμενους σε αυτήν, δηλαδή τους
φοιτητές και τους εκπαιδευτικούς του
Πανεπιστημίου.
Έτσι, συνολικά έχουμε 18 δευτερεύουσες
υποκλάσεις, οι οποίες μαζί με τις 8 πρωτεύουσες
υποκλάσεις και με την πρώτη μας τάξη DomainEntity
έχουμε στο σύνολο 27 κλάσεις.
Στην συνέχεια ,υλοποιούμε τα Disjoints. Οι τάξεις
Info_Desk , PC_Dep , Print_Service_Dep και
Reading_Hall_Dep τις ορίζουμε ότι είναι Disjoint, που
σημαίνει ότι ένα στιγμιότυπο είναι είτε Info_Desk ,είτε
PC_Dep ,είτε Print_Service_Dep , είτε
Reading_Hall_Dep ,και όχι παραπάνω από ένα
ταυτόχρονα. Αντίστοιχα ορίζουμε ότι είναι Disjoint οι
τάξεις Librarian_Assistant, Librarian, PC_Technician ,
Print_Service_Manager , Reading_Hall_Guard που
σημαίνει ότι ένα στιγμιότυπο μπορεί να είναι μόνο ένα
είδος εργαζομένου και όχι παραπάνω από ένα
ταυτόχρονα. Τέλος οι τάξεις Student και Teacher τις
ορίζουμε επίσης ότι είναι Disjoint που σημαίνει ότι τα
στιγμιότυπα των τάξεων Student και Teacher είναι
διαφορετικά.
Εικόνα 2.Disjoints παράδειγμα
Αμέσως μετά, συνεχίσαμε με την υλοποίηση των
Object Properties. Object property είναι μία ιδιότητα
που συνδέει δύο individuals (αντικείμενα/ στιγμιότυπα).
Κάθε βιβλίο ή διατριβή που ανήκει στην βιβλιοθήκη
είναι γραμμένο από κάποιον άνθρωπο τον οποίον εμείς θα
το πούμε συγγραφέα . Έτσι ορίζουμε domain της
ιδιότητας isWrittenBy τις υποκλάσεις Thesis και Book
και range την τάξη Author. Επίσης ορίζουμε την is
WrittenBy ως Functional για να μην επιτρέψουμε σε ένα
βιβλίο να έχει δύο isWrittenBy, αφού θεωρούμε πως τα
βιβλία στην βάση γνώσης μας είναι γραμμένα από έναν
και μόνο συγγραφέα. Αμέσως μετά ορίζουμε την
hasWritten με domain την υποκλάση Author η οποία
είναι η αντίθετη της isWrittenBy για αυτό και την
ορίζουμε σαν Inverse Of της isWrittenBy.Ουσιαστικά με
αυτήν δηλώνουμε ότι ένας συγγραφέας έχει γράψει
κάποιο βιβλίο.
Αντίστοιχα ορίζουμε domain της ιδιότητας WorksIn
την υποκλάση Staff και range την τάξη Department.Με
αυτήν θέλουμε να δηλώσουμε που εργάζεται ο κάθε
υπάλληλος της βιβλιοθήκης για αυτό και περιοριζόμαστε
στα τμήματα που περιέχει η Department σε σχέση με τα
περιεχόμενα της Staff.
Συνεχίζουμε με την hasDepartment η οποία έχει
σαν subProperty of την topObjectProperty δηλαδή την
Library ,domain την υποκλάση Library και range την
υποκλάση Department. Με αυτήν θέλουμε να
περιγράψουμε τα περιεχόμενα της βιβλιοθήκης δηλαδή τα
διάφορα τμήματα της.
Και τέλος όλα τα σχετικά με το βιβλίο object
properties. Έχουμε το isBorrowedBy με domain την τάξη
Book και με αντίστροφη Inverse Of την hasBorrowed
.Με αυτές περιγράφουμε όταν ένα βιβλίο είναι
δανεισμένο από έναν χρήστη και όταν ένας χρήστης
δανείζεται ένα βιβλίο αντίστοιχα . Την isCategorized με
domain την τάξη Book και ranges την τάξη Category με
την οποία θα κατηγοριοποιούνται τα βιβλία της
βιβλιοθήκης με βάση τις διάφορες κατηγορίες –πεδία.
Την isAvailable με domain την τάξη Book για να
περιγράφουμε την διαθεσιμότητα των βιβλίων δηλαδή
εάν είναι δανεισμένα ή όχι. Τέλος την isReservedBy με
domain την τάξη Book και αντίστροφη της Inverse Of την
hasReserved.Με αυτές περιγράφουμε ένα βιβλίο εάν
είναι κρατημένο ή όχι από κάποιον χρήστη και αντίστοιχα
εάν κάποιος χρήστης έχει κρατήσει κάποιο βιβλίο ή όχι.
Δέκα object properties στο σύνολο περιέχει λοιπόν η
οντολογία μας.
Εικόνα3.Τα objectProperties της οντολογίας μας στα
δεξιά. Συγκεκριμένα isWrittenBy object property.
Showing Page:
6/9