Showing Page:
1/46
*Th N vào, mang theo bát cháo hành
Chí Phèo đang dần hồi sinh. Nhưng đ quay lại con đường lương thiện đ
s khao khát hoàn lương tcần thêm 1 tác động khác mnh m hơn. bát
cháo hành ca Th N tác nhân quan trng ấy. người cho rng: Th N
mt s gi Nam Cao phái đến nhm thc tnh Chí Phèo. Đó sứ gi ca tình
yêu thương. Không ch vy, Th N còn "thiên s" ca tình yêu. Mc xu
ma chê qu hờn nhưng người ph n y li trái tim ca thiên thn. Trái tim,
tình yêu thương của Th N như một ngọn gió, như một ngn la. Nếu gió thì
s thi bay lớp tro tàn để đốm sáng ca nhân tính bùng lên, nếu là ngn la thì la
s đt cháy lp v qu d để tr li cho Chí một con người. Độc gi biết bao thế
h làm sao quên được hình ảnh người đàn xấu xí, ngẩn ngơ, trên tay nồi
cháo hành còn nóng nguyên xut hiện nơi túp lu ca con qu d làng Đi.
Mt hình nh rất đẹp, rất độc đáo và hết sc cảm động của văn chương.
- Cháo hành: th cháo quen thuc, dân dã, bình d của người dân lao động. Đồng
thời cũng là phương thuốc gii cm hu hiu ca dân gian
- Tuy nhiên trong tác phm "Chí Phèo", bát cháo hành không phi bát cháo
bình thường, mà ý nghĩa đặc bit. Đây bát cháo nhân đo, là liu thuc ci
t hoàn sinh, giải độc tâm hn cho Chí Phèo, ty đi men rượu, gt ra nhng ti
li ca con qu d, t đó để hn tr lại làm người.
+ Bát cháo hành ấy được nu bi bàn tay ca Th Nở, được nu bởi tình đời, tình
ngưi tha thiết. Hương thơm của hương thơm của tình thương, tình yêu
ngưi ph n xu ma chê qu hn giành cho Chí Phèo.
. Th đã trn trc c đêm thấy thương con qu d làng Đại: cái thng liu
lĩnh k ra thì đáng thương, còn đáng thương hơn bằng đau m nm còng
queo mt mình -> lòng trc n, trái tim nhân hu, s đồng cảm, thương xót đối
vi Chí Phèo.
. Th thấy như yêu hắn, đối x vi hn bng c tình nghĩa vợ chồng. Đó lòng
yêu ca một người làm ơn, nhưng cũng lòng yêu ca một người chịu ơn, nghĩ
đến tiếng "v chng" th thấy ngường ngượng thinh thích, th còn nghĩ bỏ
hắn lúc này thì cũng bạc.
. Th rt mun gặp Chí Phèo để nhc li chuyện đêm qua. ri, th li lo lng,
suy nghĩ, quan tâm, muốn giành s chăm sóc cho hn: th trn y tht phi
biết, phi cho hn mi được, đang m thế ch ăn cháo hành. Thế là sáng ra,
th chạy đi tìm gạo, nu cháo hành mang ra cho Chí Phèo
-> Như vậy, đầy dng ý ngh thuật, nhà văn đã miêu t c th những suy nghĩ,
trng thái tình cảm, hành động ca Th Nở; ngòi bút đi sâu vào tâm ca nhân
Showing Page:
2/46
vật để nhân vt t mình bc l hết tâm tư, cảm xúc. Qua đó, Nam Cao nhm th
hiện: đó bát cháo nhân đo, và Th N xut hin vi vi vai trò s gi ca
tình thương đã đến bên Chí Phèo để thc tnh hn.
*Din biến tâm lí ca Chí Phèo khi nhn đưc bát cháo hành ca Th N
- Hắn đang nghĩ vẩn vơ, đến khóc được mt thì Th N vào, mang theo ni cháo
hành còn nóng nguyên. S xut hin ca th khiến hn: rt ngc nhiên, hết ngc
nhiên thì mắt hình như ươn ướt
-> nghĩa là Chí Phèo lấy làm l, cm thy bt ng, sng s đến mc khó hiu. Sau
đó, đôi mắt ca hắn"ươn ướt". Đó đôi mắt rm l, hn khóc. Tht diu, con
qu d ch quen sng bằng máu và nước mt của người dân lương thiện, chưa bao
gi biết rơi l, thế gi đây chỉ vi món cháo hành bình d của người đàn
xu li th làm hn phát khóc. Hắn đang xúc động mãnh lit. S xúc động
đó cho thấy tâm hn Chí tiếp tc hi sinh, trái tim hắn đã biết rung động thn
thức. Như vậy Chí Phèo đang quay trở v con đường lương thin, nhân tính
tiếp tc thc tnh.
+ Vì sao Chí Phèo li ngạc nhiên và xúc động đến khóc?
lần đầu tiên trong cuộc đời Chí Phèo nhận được s quan tâm, chăm sóc bởi
bàn tay ca một người đàn bà; lần đu tiên, sau nhng chui ngày tha hóa, hn
được đối x như một con người, được nhận tình yêu thương. Trước đây, khi trong
kiếp qu d, Chí Phèo quen sng vi kiểu định nghĩa: muốn có cái ăn thì phải da
nt, giật cướp, phải làm cho người ta s... Mi miếng ăn hàng ngày của hắn đều
máu, nước mt của người dân lương thin. Nhưng hôm nay, khi Thị N mang
cháo hành vào thì suy nghĩ của hắn đã thay đổi. Hn không phải cướp git na mà
vẫn người mang đến cho hắn ăn bng lòng tt, bằng tình thương. Điều đó mới
khiến Chí Phèo xúc động, rưng rưng. Phải bt hạnh như Chí: sinh ra đã bị b rơi,
tuổi thơ lớn lên trong vơ, khi tha hóa b loi b ra khi cộng đồng thì mi
thm thía, mi cm nhn hết hương vị tình yêu thương trong bát cháo hành.
Chính cháo hành đã đánh thức tâm hn, nhân tính ca hn.
- Hn nhìn bát cháo bc khói mà bâng khuâng. Mt ni bun, nh, luyến tiếc, xáo
trộn trong tâm khiến CPhèo ngẩn ngơ. Cái tâm hn cn ci, sỏi đá, nguội
lnh gi thc s hi sinh vi cm xúc rất con người. Điều đó cho thy Nam Cao
am hiểu đời sng tinh thn, thế gii ni tâm ca con người.
- Biết cm nhn v tình yêu đôi la. Khi Th N nhìn trm hn rồi cười toe toét,
hn thy trông th thế duyên. Tình yêu làm cho duyên. Không còn con
qu d na, ch còn một con người đang rung động, đang sống trong hnh
phúc ca lứa đôi. Trái tim của Chí Phèo đang đp li nhng nhịp đp ca tình yêu
thương. Không chỉ nhn thy bc tranh cuộc đời ngoài kia thật đẹp tình
Showing Page:
3/46
thương của Th N còn làm cho Chí thy mt người ph n xu ma chê qu hn
cũng thật có duyên. Đây cách cảm nhn của con người đang thc tnh, hi sinh
và quay v con đường lương thiện; cm nhn của con người đang yêu.
- Hn thy va vui va bun và mt cái gì na giống như là ăn năn.
-> Như vy, tâm trng của Chí Phèo lúc này đầy s xáo trn, vi nhiu cm xúc
khác nhau. Hắn đã thực s sng li bng tt c năng lực xúc cm của con người
đúng nghĩa. Đặc bit là khonh khc Chí Phèo thấy ăn năn, hối hn khi không còn
đủ sc mà ác na cho thy nhân tính hoàn toàn phc sinh, bn tính tốt đẹp, lương
thiện đã quay trở về. Trước đây hắn gây ra bao tội ác mà chưa một ln day dt, và
không h ghê tay. Còn gi đây, nghĩ li quá kh ti li, hn hi hn. Chí Phèo
nghĩ: không đủ sc mà ác na không phi là thiếu sc mnh v th cht mà chính
lương tâm, nhân tính của con ngưi khi thc tnh không cho phép hn tiếp tc
gây ra cảnh đau thương cho dân làng Đi, không th tiếp tục làm điều tàn ác
đưc na.
- Cm nhận hương vị cháo hành rất thơm, mùi vị cháo nh rt ngon. N
văn đã đi sâu vào nội tâm nhân vật để Chí Phèo t bc l cảm nghĩ ca mình:
trời ơi cháo mới thơm làm sao!...cháo hành ăn rất ngon.
-> Bng những câu văn cảm thán t ng cảm thán, đc bit hai tiếng "trời ơi"
cất lên đã thể hin s xúc động mãnh lit của Chí Phèo khi đón nhn bát cháo
hành ca Th N. Hắn xúc động hương thơm và vị ngon của cháo. Song đó
không phi là s cm nhận đơn thuần ca khu giác và v giác mà quan trọng hơn
đó chính là s cm nhn ca tâm hn, trái tim mt con người lương thiện thc
tnh sau nhng tháng ngày tha hóa trong kiếp qu d, gi được đón nhận tình
thương, tình yêu. Khoảnh khắc xúc động đó làm sao những k tàn ác như cha con
Kiến th cm nhận được. Ch mt s phn bi kịch như Chí Phèo trên con
đường hoàn lương thì mới có th cm thu.
- Sau đó, Chí Phèo tự đặt ra câu hi: "tại sao mãi đến tn bây gi hn mi nếm
mùi v ca cháo?", ri hn li t tr li: "có ai nấu cho mà ăn đâu? Mà còn ai
nấu cho ăn nữa! Đời hắn chưa bao giờ được săn sóc bởi một bàn tay đàn
bà"
-> Bng nhng lời độc thoi ni tâm da diết, cùng phép điệp ng "ai nu cho
ăn" đã tô đm s phn bt hnh, bi kch cuộc đi ca Chí Phèo. Thì ra, con qu
d làng Vũ Đi t khi sinh ra đến tn hôm nay luôn sng trong s thiếu vng tình
Showing Page:
4/46
yêu thương, luôn cô độc trơ tri giữa đời, chưa từng nhận được s quan tâm,
chăm sóc của bt kì ai.
+ Và chính điều này đã đặt Chí Phèo vào trường liên tưởng rt t nhiên khi nghĩ
đến quá kh ti nhc thưở còn là anh canh điền lương thiện b hành h, xúc phm
bi ba, con qu cái nhà Kiến. Lúc đó, hắn 20 tui, giàu lòng t trng. Cho
nên b Ba gi lên bóp chân, mun li dng hn v th xác để tha mãn khoái
cm xác tht, hn thy nhc ch yêu đương. Đó cũng chính nguyên nhân to
nên cơn ghen tuông ca Bá Kiến, t đó đẩy hn vào bi kch. Hình nh con qu cái
nhà Kiến đã đối lp hoàn toàn vi Th Nở, người ph n xu ma chê qu hn
nhưng nhân hậu đã yêu thương, chăm sóc hắn.
+ Hn tiếp tục suy nghĩ: chưa được một người đàn nào yêu cả. Đó nỗi bun
đau, thiệt thòi cho cuộc đời ca hn. Chính vy, bát cháo hành ca Th N lúc
này đã tạo nên bước ngot, s thay đổi ln trong nhn thc của Chí Phèo. Trưc
tình thương, tình yêu ca Th N, trước hương v nhân đạo ca cháo hành, hn
thèm khát cuc sống lương thiện, hn mun quay tr v con đường làm người t
tế. Chí Phèo hi lòng mình: Hn có th tìm bạn được, sao li ch gây k thù?
-> Nghĩa là hn không còn mun làm con qu d, không mun gieo rc ti ác
khát khao được làm bn, tr thành bng hu với người dân Vũ Đại, sng trong s
thân thin, t tế, tốt đẹp bằng nhân tính, lương tri. Th N đem lại cho hn nim
hi vọng đó.
- Bát cháo hành ca Th N, cùng vi những hành động chăm sóc ân cn ca
người ph n xu ma chê qu hờn đã gọi bn tính hiền lành lương thin ca
Chí Phèo quay tr v. Cái bn tính ấy thường ngày b vùi lấp đi, gi đây được
chiếu sáng bởi tình yêu, tình thương ca Th N nên phc sinh tht cảm động,
đẹp đẽ. Trước mắt độc gi, không còn con qu d na ch còn hình nh anh
canh điền lương thiện của ngày xưa. Thậm chí, Chí Phèo dường như đã tr thành
đứa tr ngây thơ, thánh thiện, thun khiết.
+ Nam Cao đã dành 1 đoạn văn ngắn miêu t s chăm sóc của Th N mt cách
c th, t mỉ, cũng như thái độ của Chí Phèo. Xúc động thay chi tiết Th N đỡ ly
bát cháo múc thêm bát na. Cháo hành thc s phương thuốc gii cm, gii
st khiến cho hắn đm m hôi. Hắn đưa tay quệt ngang mt cái, quệt mũi, cười
ri lại ăn. Như vậy, trước mắt người đọc đúng là hình ảnh đáng yêu của một đa
tr hin lành.
-> Không ch gii cm, gii st bát cháo hành đong đầy tình thương tình yêu
ca Th N đã trở thành liu thuc giải độc tâm hn tht kì diu, gt ra, ty ti
lỗi để đánh thức cái phần người và bản tính lương thiện thc tnh.
Showing Page:
5/46
+ Trong lúc này, Chí Phèo ngp tràn nim vui, hnh phúc, bt cht hn thy
lòng thành tr con.
-> có ai ng đưc rng con qu d ng Vũ Đại mt ngày li có th hóa thành mt
đứa trẻ. Nhưng điu không ng ấy đã xảy ra, điều diệu đã đến vi Chí Phèo.
Bản tính lương thiện, hiền lành, trong sáng như trẻ thơ đã quay tr v bi phép
màu mang tên Th Nở. Nhà văn luôn tin tưởng phm cht tốt đẹp của con người
không bao gi mất đi, sâu rễ bn gc, và một khi đã bng tnh thì cùng
mãnh lit.
+ Hn muốn làm nũng với th như với m.
-> chi tiết này không ch th hin bn tính hin lành còn cho thy ni thèm
khát tình mu t. Tnh giấc sau cơn say dài, sau những tháng ngày tha hóa, đưc
chăm sóc bi Th n đã khiến Chí Phèo mong ước được yêu thương, vỗ v, ôm
ấp, được nũng nịu. Nếu trước đây, trong khi say rượu, hn chửi đứa chết m đã đẻ
ra thân hắn nghĩa hắn căm thù, nguyền ra mt cách ngoa ngot đng sinh
thành thì gi đây anh Chí li cùng thèm khát tình m. Tác gi phát hin ra
rng, trong sâu thm tâm hn Chí Phèo luôn ý thức được thân phn ca một đứa
tr b b rơi, luôn mong ước được che chở, chăm sóc bởi bàn tay người m. Mong
mun ấy là điu d hiu. Chính gi phút này, Th N đã đem lại cho Chí Phèo cái
tình cm thiêng liêng ấm áp đó, sẽ cha lành vết thương của trái tim, s đắp
nhng thiếu thn ca tình mu tử. Chưa bao giờ hn hạnh phúc đến vy.
+ Ngoài vic trc tiếp miêu t nhân vật Chí Phèo, cũng như đ cho hắn độc thoi
nội tâm, thì Nam Cao còn mượn li ca Th N để khc ha thời đim nhân tính,
lương thiện đã quay v vi Chí Phèo. Hai ln Th N tht lên: "Ôi sao hn
hin", "lúc tnh táo, hắn cười nghe tht hin". T "hin " lp li hai ln cho thy
nhng giá tr tốt đẹp nhất, lương tri của con người đã thức tnh, hi sinh trn vn,
đẹp đẽ.
- Bát cháo hành hay tình thương yêu ca Th N đã tác động mnh m khiến
Chí Phèo khao khát hoàn lương, mun quay tr li cuc sống lương thin,
mong muốn được xã hi bng phẳng, lương thiện đón nhận.
+ Tác gi tiếp tục đi sâu vào thế gii ni tâm ca nhân vật, đ cho Chí Phèo độc
thoi, t ct lên li cm thán: "Trời ơi! hắn thèm lương thiện, hn mun làm hòa
vi mọi người biết bao!"
-> bằng các câu văn cảm thán, đặc bit t cm thán, tình thái "trời ơi", "biết bao",
nhà văn đã diễn t giây phút Chí Phèo xúc đng mãnh lit khát khao b,
mong ước cháy bỏng được sng cuộc đời lương thiện, t tế. Đó cũng chính
giấc mơ trong quá khứ khi còn là anh canh điền hin lành.
Showing Page:
6/46
+ Đồng thi, anh Chí còn mun làm hòa vi mọi người, hn muốn được đón nhận
vào cái xã hi bng phng, thân thin
-> Chí Phèo đã thc s hoàn lương. Hắn mun t b quá kh ti li, không mun
làm k thù con qu gây ti ác, mun sng hòa hợp, khát khao được xã hi,
cộng đồng, dân làng m rng tm lòng tha th, cho hn một cơ hội để quay tr v
làm người.
Phi trc tiếp chng kiến Chí Phèo từng đâm chém, rạch mặt ăn vạ, cướp git,
làm đổ máu nước mt của bao người; tng chng kiến hắn đã b loi b ra khi
cộng đồng ra sao thì chúng ta mi trân trng, thy hết ý nghĩa sự thay đổi ln lao
cũng như khát khao hoàn lương và mong muốn được đón nhận ca hn.
+ Hn hi vng Th N s m đưng cho hn. Th s chiếc cu ni, bàn tay
thiên thn dẫn đường, m li, dìu dt hắn trên con đường hoàn lương.
- Bát cháo hành, tình yêu thương ca Th N còn đánh thức trái tim ca Chí
Phèo vi nhng khao khát hạnh phúc gia đình, với những rung động trong
tình yêu đôi lứa. Con tim ti li, bao tháng ngày ng mê, gi đây đã hồi sinh,
thn thc , xao xuyến.
+ Gương mặt ca mt con qu d đã biến mất, thay vào đó v mt rt phong
tình; không còn tiếng chi bi cc cn, thô l, ging nói ca hn tht tình t,
ngt ngào. Hắn đã không ngại ngùng tht ra li t tình vi Th N: giá c thế này
mãi thì thích nh? Hn là mình sang đây với t mt nhà cho vui
-> bng ngôn ng gin dị, song Nam Cao đã khắc ha cảm động khonh khc trái
tim Chí Phèo hồi sinh; đã din t thật xúc động niềm ao ước hạnh phúc đôi la
của con người khn kh y. Du thế nào, t tn sâu thẳm đáy lòng Chí Phèo
vn khao khát cháy bng mái ấm gia đình, một người bên cạnh để yêu thương. Và
hn hi vng Th N s đem lại cho hn nim hạnh phúc đó.
=> Như thế là khép li những ngày tháng tăm tối, mê mui ca kiếp qu d, cuc
đời Chí Phèo bước sang trang. Hn hoàn toàn thc tnh, hi sinh v tâm hn,
phc sinh v nhân tính, cháy bng khao khát hoàn lương. Lòng hn ngp tràn hi
vng v cánh ca cuộc đời tươi sáng sẽ m ra.
b2. Tuy nhiên, nim hi vng, khát khao mãnh lit y mt ln na li b dp tt
đau đớn, phũ phàng. Chí Phèo rơi vào bi kch b c tuyt quyền làm người,
b chi b trên con đường hoàn lương.
*Nam Cao tiếp tc to nên mt tình huống đầy éo le, oái ăm khác: đó Thị N
c tuyt Chí Phèo.
- Thc sự, trong năm ngày bên nhau, Chí Phèo đã được làm người, đây
quãng thi gian hnh phúc, ngt ngào nht ca hn. Chúng làm thành mt cp
Showing Page:
7/46
xứng đôi vừa la. Th N nhà hn c ngày lẫn đêm, còn Chí Phèo cố ung cho
tht ít đ tỉnh táo yêu nhau. Nhà văn đã trân trng tình yêu của hai con người
khn kh đó.
- Song, tr trêu thay, Th N vốn là ngưi d hơi, đến ngày th u, th bng nh
có một người cô đời. Th nghĩ bụng: hãy dừng yêu để hi cô th đã.
- khi nghe Th N hỏi đã bật cười, ri hong ht, nhc nhã, ti thân, chua
xót, ut c... Thế ri trút tt c cái ut ức lên đứa cháu. nói nhng lời đay
nghiến, phũ phàng, tàn nhẫn, bà nguyn ra Chí Phèo: "Đàn ông đã chết hết c ri
hay sao, lại đâm đu ly mt thng không cha. Ai lại đi lấy thng ch mt
ngh rch mặt ăn vạ. Trời ơi! Nhục nhã ơi nhục nhã!". Ri bo pht Th
Nở: "Đã nhịn được đến bng này tui thì nhn hn; ai lại đi lấy thng Chí Phèo"
-> Bng giọng điệu trn thut na trc tiếp, ngôn ng k chuyện sinh động, đặc
bit dùng nhiều câu văn cảm thán, t ng tình thái, nhiu câu hi, tác gi đã khắc
ha tâm trng phn nộ, thái độ th, s phn ng quyết lit ca khi không
cho phép Th N đến bên Chí Phèo. Đây không ch suy nghĩ, thái đ ca mt
cá nhân mà là ca cộng đồng, của dân làng Vũ Đi. Li bà cô thc cht là li ca
dư luận khc nghit, tàn nhẫn, là định kiến hp hòi ca xã hi đối vi Chí Phèo.
+ Trong mt mọi người, Chí Phèo không phải người đàn ông tt, mt con
người bình thường để ly làm chng. H loi b hn ra cái thế giới đó. thế
cô đã cự tuyt rt d dội "Đàn ông đã chết hết c ri hay sao".
+ H kì th, coi khinh lai lch xut thân ca Chí Phèo: lại đâm đầu đi lấy mt
thng không cha -> Đnh kiến hi quá tàn nhn vi Chí Phèo, càng khoét sâu
vào vết thương lòng ca hn. Chí Phèo cn s bao dung, yêu thương. Thế nhưng
ngưc li, người ta t chi, xa lánh, không đón nhận.
+ Mãi mãi trong ý thc của dân làng Đi, Chí Phèo vn con qu d, là k
côn đồ ch biết rch mặt ăn vạ. Mc lúc này, nhân tính của Chí Phèo đã phục
sinh, hắn khao khát hoàn lương, muốn tr v cuc sống lương thiện; thế nhưng,
tr Th N, còn li tt thảy người dân chng th nhìn thy không th đón nhận
phần người đã sng li ca hn. Những định kiến, suy nghĩ hẹp hòi vn ám nh,
bám riết và h kiên quyết c tuyt, chi b, loi hn ra khi cộng đồng.
=> Như vậy là, không ch sinh ra đã b t b, b rơi; không ch b loi b khi tha
hóa thành con qu dữ; đến khi đã hoàn lương vn tiếp tc b chi t, c tuyt
quyền làm người. Đó là đỉnh điểm bi kch, nỗi đau của Chí Phèo.
*Din biến tâm trng ca Chí Phèo khi Th N c tuyệt, trút lên đu hn li
của bà cô hay định kiến của dư luận xã hi.
Showing Page:
8/46